1,2 miljoen euro voor onderzoek naar vooruitgang van de wetenschap op de universiteit

Een groep filosofen van de Vrije Universiteit te Amsterdam (VU) krijgt 1,2 miljoen euro om onderzoek te doen naar vooruitgang van de wetenschap op de universiteit.

08-04-2020 | 14:22

De komende drie jaar gaat een team van filosofen, integriteitsonderzoekers en theologen inventariseren wat voor soort vormen van vooruitgang op individueel en groepsniveau mogelijk zijn. Het project bestaat onder andere uit een theologisch en kunsthistorisch onderzoek om te bekijken wat herhaling (replicatie) precies betekent voor vooruitgang in de geesteswetenschappen.

Fraude en onbewuste misstappen
De laatste jaren worden er - deels gedreven door enkele fraudezaken in de media - vraagtekens geplaatst bij de vraag of er wel vooruitgang is in de wetenschap. Het is duidelijk geworden dat wetenschappers, naast zeldzame misdragingen als fraude en plagiaat, ook talloze kleinere, veelal onbewuste misstappen begaan die de betrouwbaarheid van wetenschappelijk onderzoek aantasten. Daar is de replicatiecrisis een symptoom van. In biomedisch en psychologisch onderzoek blijkt regelmatig dat onderzoeksbevindingen bij herhaling van het onderzoek minder overtuigende of zelfs andere resultaten opleveren.

Onderzoeksvragen
Onder leiding van VU-hoogleraar filosofie René van Woudenberg, samen met Jeroen de Ridder en Rik Peels, probeert het onderzoeksteam vragen te beantwoorden zoals ‘Leveren de geesteswetenschappen ook betrouwbare kennis, en is deze kennis reproduceerbaar?’ en, ‘Zijn sommige geesteswetenschappen daarvoor niet al te zeer ideologisch gedreven?’
Van Woudenberg: “Maar we stellen ook lastige vragen over onze eigen disciplines zoals ’Hoe is vooruitgang in de geesteswetenschappen en de theologie mogelijk als er geen groeiende consensus over cruciale vragen en methoden is, zoals in de natuurwetenschappen?’ En, ‘Mogen we van geesteswetenschappelijk onderzoek eigenlijk ook verwachten dat het te repliceren is?’ We proberen deze uitdagende vragen te beantwoorden door kwalitatief, kwantitatief en conceptueel-filosofisch onderzoek.”

Evaluatie instrument
Het team krijgt de toekenning van de Templeton World Charity Foundation en zal proberen een stimulans te geven aan de vooruitgang van wetenschap op de universiteit. Zo zal het team een instrument lanceren waarmee universiteiten kunnen evalueren in hoeverre ze tegemoetkomen aan hun kernverantwoordelijkheden (zoals onderwijs, onderzoek en kennisverspreiding); een theologische en kunsthistorische replicatiestudie uitvoeren; en tot slot een leerboek schrijven dat een filosofie van de geesteswetenschappen uiteenzet.