De morele identiteit van het Nederlands kolonialisme

24-06-2021

13.45

Online

Imperialisme en Moraal

J.W. van der Jagt

prof.dr. G. Harinck, prof.dr. J.W. Renders

Faculteit Religie en Theologie

Theologie

Promotie

Imperialisme en ethiek, of kolonialisme en moraal, lijkt tegenwoordig een scherpe tegenstelling. Het op militaire wijze annexeren van gebieden in Azië of Afrika gaat moeilijk samen met sociaal beleid of menslievendheid. Toch probeerde rond 1900 een voorhoede van Europese bestuurders, wetenschappers en ideologen het bestaande koloniale beleid van binnenuit te hervormen in een sociale richting. Minister en gouverneur-generaal A.W.F. Idenburg behoorde tot deze denkrichting. Hij trachtte als hoogste bestuurder een beleid van 'ethisch-imperialisme' toe te passen over het gehele Nederlandse imperium, dus Indonesië, Suriname, de Caraïben en Nederland. In hoeverre slaagde hij hierin?

Moraal Nederlands imperialisme
Het promotieonderzoek van Hans van der Jagt gaat over de moraal van het Nederlands imperialisme in Indonesië, Suriname en de Caraïben ten tijde van het bestuur van minister en gouverneur-generaal A.W.F. Idenburg (1861-1935). Daarbij kijkt het met name naar de veranderende koloniale verhoudingen en geopolitieke ontwikkelingen. De studie biedt een verklaringsmodel voor de vraag waarom de uiteindelijke dekolonisatieoorlog in Indonesië zo bloedig was; ook toont het de oorsprong van het onafhankelijkheidsdenken in Suriname.

“Mijn studie gaat over het denken en doen van een bestuurder, maar vertelt tevens het verhaal van de aanstaande ondergang van een koloniaal imperium. Het gaat over economische weerbaarheid, nationale identiteit, religieuze orthodoxie (salafisme versus calvinisme), zelfbeschikking, racisme, oorlog, de strijd tegen revolutie en de pogingen tot democratische vernieuwing”, aldus Van der Jagt.

De studie naar het bestuur van A.W.F. Idenburg is qua structuur gebaseerd op drie belangrijke pijlers uit het denken van de Franse politiek-filosoof Alexis de Tocqueville. Deel I (Beschaving en conflict) gaat over de uitwerking van het moreel-imperialisme als militaire doctrine. Deel II (Identiteit en natievorming) gaat over cultuur- en identiteitspolitiek. Deel III (Representatie en revolutie) gaat over de democratische noties in Idenburgs beleid.

Publicatie
Van dit proefschrift verschijnt in het najaar van 2021 een handelseditie bij uitgeverij Prometheus in Amsterdam.

Meer informatie over het proefschrift

Livestream: https://www.youtube.com/channel/UCnN8TaVYe83472ewz9CH9HA